Je voelt de zenuwen door je lijf gaan. Gaat het allemaal wel lukken? Kan je dit wel? Wat als je straks flinke kritiek krijgt of mensen niet snappen wat je zegt? Faalangst kan veel verschillende vormen hebben en op situaties komen wanneer je je eigenlijk zelfverzekerd zou willen voelen. Laat dat nou net de crux zijn, faalangst heeft altijd met prestaties te maken en komt dus vaak ongelegen.
Wat is faalangst precies?
De naam zegt het natuurlijk al, je bent bang om te falen. Je bent bang dat de dingen die jij doet mislukken of misgaan, dat je het niet goed doet. Faalangst komt om de hoek kijken wanneer je een prestatie moet leveren. Op die momenten heeft faalangst ook een functie, het kan je ook de motivatie geven om je best te doen en je goed voor te bereiden. Maar faalangst kan doorslaan, en in dat geval levert het je weinig op.
Faalangst kan opspelen bij grote prestaties. Denk aan een speech die je moet geven, een sollicitatiegesprek of wanneer je je rijbewijs wilt halen. Het kan ook zo zijn dat je faalangst ervaart bij kleine gebeurtenissen, bijvoorbeeld wanneer je iemand wilt opbellen en bang bent het verkeerde te zeggen of stom over te komen.
Je kan 3 soorten faalangst onderscheiden:
- Sociale faalangst: je bent bang voor de kritiek van anderen
- Cognitieve faalangst: je bent bang dat je te weinig kennis hebt en niet genoeg weet
- Motorische faalangst: je bent bang dat je een bepaalde fysieke prestatie niet kan leveren
Wat zijn de symptomen van faalangst?
Bij iedereen ziet faalangst er weer anders uit. De een gaat blozen, de ander is aan het trillen en slapeloze nachten. Waarschijnlijk voel je al welke vorm faalangst in jouw lichaam aanneemt, en misschien voel je nu terwijl je dit leest al de zenuwen door de lijf gaan, je hartslag omhoog gaan en het zweet je uitbreken.
Naast fysieke symptomen, zijn dit andere mentale en emotionele gevolgen van faalangst:
- Je probeert geen nieuwe dingen meer of ontwijkt uitdagingen
- Zelf-sabotage – uitstelgedrag, niet proportionele angst of bang zijn om doelen te stellen
- Laag zelfbeeld of onzekerheid – negatief denken en negatieve overtuigingen zoals “ik ben niet goed genoeg” of “ik kan dat toch niet”
- Perfectionisme – alleen de dingen willen doen waarvan je weet dat je die goed doet
- Je hebt geen grip meer op zaken, het gevoel van controleverlies
- Schaamte – is het gevoel dat jij slecht bent
Wat zijn de oorzaken van faalangst?
Faalangst kan veel verschillende oorzaken hebben. Hieronder een overzicht van de meest voorkomende redenen waarom je last kan hebben van faalangst:
- Kritische ouders
Je bent opgegroeid in een huishouden waar je ouders of verzorgers heel kritische waren of hoge eisen stelden. Het kan ook zo zijn dat ze heel kritisch waren ten aanzien van anderen buiten het gezin. Als je als kind het gevoel hebt gekregen dat je nooit aan de hoge verwachtingen kon voldoen, kan je bang worden om te falen als volwassene. - Definitie van falen
Wat is jouw definitie van succes en van falen? Als je veel verwachtingen hebt van jezelf, kan je makkelijker falen. Ga na voor jezelf hoe jij falen omschrijft, en wanneer je succes ervaart. Dit kan veel lucht geven. - Prestatiedruk
Je voelt vanuit je omgeving veel druk, bijvoorbeeld door hoge verwachtingen. Die druk kan komen van vrienden en familie, maar ook door jezelf. - Perfectionisme
Als je perfectionistische bent aangelegd, dan ligt jouw lat heel hoog. Dit kan ervoor zorgen dat je angst ervaart wanneer je denkt dat je die hoge verwachtingen niet kunt behalen. Uit onderzoek is gebleken dat perfectionisten vaak prestaties gelijkstellen aan hun eigenwaarde. Deze associatie kan tot veel problemen leiden. - Trauma
Een traumatische gebeurtenis kan faalangst veroorzaken. Je bent dan bang dat dit nog een keer gaat gebeuren, en dat wil je hoe dan ook voorkomen. Stel je hebt een keer een paniekaanval gehad tijdens een presentatie, dan kan dat je een angstig gevoel geven wanneer je weer moet presenteren.
Hoe kan je met faalangst omgaan?
Er zijn gelukkig veel manieren hoe je faalangst kan verminderen. Dit zijn een aantal tools die je kunnen helpen als je last hebt van faalangst:
- Herdefinieer falen.
Vaak leggen we de focus op een prestatie, en als we dat niet behalen of niet goed genoeg doen, dan falen we. Wat als je onderzoekt of er een nieuwe definitie aan falen kan geven? Bijvoorbeeld wanneer je solliciteert het niet falen is wanneer je de baan niet krijgt, maar wanneer je geen enkele vraag kan beantwoorden. - Wat is het ergste dat er kan gebeuren?
Schrijf op wat er allemaal mis kan gaan als je … zou doen. Beschrijf precies wat de risico’s zijn van bepaalde acties, hoe je die kan voorkomen en of je deze uitkomsten kan herstellen. Als je weet wat de risico’s zijn en hoe je met een slechte uitkomst zou omgaan, kan je de moed vinden om de stap te zetten. - Maak een plan.
Als je voor een situatie staat die je angst triggert, ga dan na wat een mogelijk plan B of plan C is. Weten wat je opties zijn, geeft je meer zelfvertrouwen. - Leer je gedachten observeren.
Als je negatief denkt over jezelf, dan is het heel belangrijk om je gedachten minder serieus te gaan nemen. Leer je gedachten observeren, bekijk ze vanaf een afstandje alsof ze de gedachten van iemand anders zijn, mediteer of schrijf ze van je af. Je gedachten zijn geen waarheid, het zijn verhalen die jij jezelf vertelt en die je langzaam bent gaan geloven. - The power of not yet – focus op leren.
Ik houd van dit idee: je kan het nu nog niet, maar je kan het wel leren. Als iets nog niet meteen lukt, dan faal je niet. Zie het als een moment waar je van kan leren en groeien.
Praat erover
En last but not least, praat erover met anderen. Het helpt om je hart te kunnen luchten over de angst die je ervaart voorafgaand aan grote of kleine prestaties. Wanneer je faalangst je in de weg zit, het je ervan weerhoudt om stappen te zetten dan kan het ook goed zijn om professionele hulp te zoeken.
Ik werk veel met faalangst en kan je helpen om uit die negatieve spiraal te komen. Benieuwd hoe ik je daarbij kan helpen? Neem dan contact met mij op.